इन्दिरा आईभीएफ · जे.पी. नगर, बेंगलुरु
प्रजनन तथा आईभीएफ विशेषज्ञ · स्त्रीरोग इन्डोस्कोपिक शल्यचिकित्सक
एमबीबीएस · एमडी (प्रसूति तथा स्त्रीरोग) · FIAGE · FMAS
IVF for patients from Nepal · consultation in Nepali · Bengaluru, India
नेपालमै पढेको, नेपाली बोल्ने चिकित्सक। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट एमबीबीएस र धरानको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानबाट एमडी सकेर अहिले बेंगलुरुको इन्दिरा आईभीएफ, जे.पी. नगर केन्द्रको प्रमुख। बाह्र वर्षको अनुभव, र धेरैजसो बिरामीहरू अन्यत्र उपचार असफल भएपछि आउनुहुन्छ।
परिचय
डा. श्याम एन. गुप्ता प्रजनन चिकित्सा र आईभीएफका विशेषज्ञ हुन्। नेपालमै त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट एमबीबीएस र धरानको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानबाट प्रसूति तथा स्त्रीरोगमा एमडी सकेर उनले बेलायतको MRCOG भाग १ र ब्राजिलको ANDROFERT बाट पुरुष बाँझोपनको डिप्लोमा गरे। हाल उनी बेंगलुरुको इन्दिरा आईभीएफ, जे.पी. नगर केन्द्रका प्रमुख र इन्दिरा आईभीएफ दक्षिण क्षेत्रका निर्देशक छन्।
बाह्र वर्षको अभ्यासमा उनले 15,000 भन्दा बढी अण्डाणु संकलन र 10,000 भन्दा बढी भ्रूण प्रत्यारोपण गरिसकेका छन्। तर उनको मुख्य काम सामान्य आईभीएफ होइन — अन्यत्र पटक-पटक असफल भइसकेका जटिल केसहरू हुन्: बारम्बार भ्रूण नबस्ने अवस्था, बारम्बार गर्भपतन, र गम्भीर पुरुष बाँझोपन। यस्ता बिरामीको प्रश्न ‘फेरि प्रयास गरौँ कि?’ होइन, ‘किन भएन?’ हो।
प्रजनन प्रतिरक्षा विज्ञान, पुरुष बाँझोपन र आईभीएफ उत्तेजनामा उनका सोह्र अनुसन्धान प्रकाशित छन्, र ASRM, ESHRE तथा ASPIRE का अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा प्रस्तुत भएका छन्। लगातार चार वर्ष राष्ट्रिय प्रजनन पुरस्कार (दक्षिण भारत) प्राप्त गरेका छन्।
नेपाली बिरामीका लागि सबैभन्दा ठूलो सजिलो — परामर्श सुरुदेखि अन्त्यसम्म नेपालीमै हुन सक्छ। दोभाषे चाहिँदैन, र पहिलो भेटमा मात्र होइन। सहमति, औषधिको समय, र कठिन निर्णयहरू आफ्नै भाषामा बुझ्न पाउनु उपचारकै एउटा महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय, नेपाल
बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरान
रोयल कलेज अफ अब्स्टेट्रिसियन्स एन्ड गाइनोकोलोजिस्ट्स, बेलायत
ANDROFERT, ब्राजिल
उपचार
राम्रो गुणस्तरका भ्रूण पटक-पटक नबसेमा फेरि प्रत्यारोपण गर्नुअघि पाठेघरको भित्री तह, रोग प्रतिरोधात्मक अवस्था र भ्रूणसम्बन्धी कारणहरू जाँच गरिन्छ।
रोग प्रतिरोधात्मक जाँच र उपचार, जसमा पतिको लिम्फोसाइट प्रयोग गरी कम मात्राको इम्युनाइजेसन उपचार पनि पर्छ — यसबारे प्रकाशित अनुसन्धान छ।
वीर्यमा शुक्रकीट नभएको अवस्था (एजुस्पर्मिया) र निकै कम संख्यामा TESA र PESA मार्फत शल्यक्रियाबाट शुक्रकीट झिकेर आईसीएसआई गरिन्छ।
सबैलाई एउटै प्रोटोकल होइन — उमेर, अण्डाशयको क्षमता र पहिलेको उपचारका आधारमा योजना।
औषधि र शल्यक्रियाबाट व्यवस्थापन — युवतीहरूमा बाँझोपनका सबैभन्दा सामान्य कारण।
एएमएचले बाँकी अण्डाणुको संख्या देखाउँछ, गुणस्तर होइन। कम एएमएच भएकाले गर्भधारण हुँदैन भन्ने होइन।
नबढ्ने भित्री तहका लागि पुनर्निर्माण विधिहरू, फ्रोजन भ्रूण प्रत्यारोपणमा प्रकाशित प्रारम्भिक अध्ययन सहित।
पाठेघरको पर्दा, टाँसिएको भाग, पोलिप, फाइब्रोइड र नलीको समस्याका लागि सानो चिरा लगाउने शल्यक्रिया।
अर्को कदम
एउटै उपचार दोहोऱ्याएर फरक नतिजा आउँदैन। पटक-पटक चक्र असफल भएको छ भने प्रश्न ‘फेरि गरौँ कि?’ होइन — ‘पहिले किन भएन?’ हो। त्यो उत्तर नखोजी गरिएको अर्को चक्र भनेको अर्को प्रतीक्षा मात्र हो।
बेंगलुरुमा त्यही उत्तर खोज्ने साधनहरू छन् — पाठेघरको भित्री तहको विस्तृत जाँच, CD138 मार्फत दीर्घकालीन सुजनको पहिचान, प्रजनन प्रतिरक्षा परीक्षण, शुक्रकीटको डीएनए खण्डीकरण जाँच, TESA र PESA शल्यक्रिया, र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको भ्रूणविज्ञान प्रयोगशाला। यी सबै एकै ठाउँमा।
समय नै सबैभन्दा मूल्यवान छ
पैसा फेरि कमाउन सकिन्छ। समय फर्काउन सकिँदैन। प्रजनन उपचारमा यो केवल भनाइ होइन — उमेरसँगै अण्डाणुको संख्या र गुणस्तर दुवै घट्दै जान्छ, र गुमेको वर्ष फर्किंदैन।
त्यसैले कारण नखोजी तीन पटक दोहोऱ्याउनुभन्दा, एक पटक राम्ररी जाँच गरेर गरिएको उपचार समय, ऊर्जा र पैसा — तीनै वटा जोगाउँछ। आफ्नो सुनौलो समय प्रतीक्षामा नबिताउनुहोस्।
यात्रा
नेपाली नागरिकलाई भारत आउन भिसा चाहिँदैन। उत्तेजना चक्र पहिलो सुईदेखि अण्डाणु संकलनसम्म करिब दुई-तीन हप्ता लाग्छ, बीचमा हरेक केही दिनमा भिडियो एक्स-रे। ताजा प्रत्यारोपण भए त्यसको तीनदेखि पाँच दिनपछि। सबै भ्रूण जमाउने चक्र भए यात्रा दुई छोटो पटकमा बाँडिन्छ — धेरैले यही रोज्नुहुन्छ।
कुनै पनि टिकट काट्नुअघि रिपोर्ट पठाएर भिडियो परामर्श गर्नुहोस्। कहिलेकाहीँ त्यसैबाट थाहा हुन्छ कि आउनै पर्दैन — त्यो पनि उपयोगी जवाफ हो।
कानुन
विदेशी नागरिकका लागि सरोगेसी उपलब्ध छैन — सरोगेसी (नियमन) ऐन २०२१ ले अनुमति दिँदैन। भ्रूण वा गर्भको लिंग पहिचान र छनोट PCPNDT ऐन १९९४ अनुसार अपराध हो र गरिँदैन। दाताको अण्डाणु वा वीर्य किनबेच गर्न पाइँदैन; दर्ता भएको एआरटी बैंकमार्फत मात्र, र दाता गोप्य रहन्छन्। उपचारको उमेर सीमा महिलाका लागि 21 देखि 50 र पुरुषका लागि 21 देखि 55 वर्ष।
यहाँ सुरु भएको गर्भावस्थाको हेरचाह आफ्नै ठाउँमा हुन्छ। सम्पूर्ण चक्रको अभिलेख — प्रोटोकल, मात्रा, भ्रूणविज्ञानको विवरण, के प्रत्यारोपण गरियो र के जमाएर राखियो — आफ्नो डाक्टरले बुझ्ने गरी दिइन्छ। पछिका प्रश्नहरूको जवाफ भिडियो र ह्वाट्सएपमा नेपालीमै पाइन्छ।
प्रश्नहरू
यस पृष्ठमा मुख्य जानकारी नेपालीमा छ। उपचारको विस्तृत व्याख्या, 127 प्रश्नका जवाफ र अनुसन्धान प्रकाशनहरू अंग्रेजीमा छन्। कुनै शंका भए ह्वाट्सएपमा नेपालीमै सोध्नुहोस्। अंग्रेजीमा पूरा वेबसाइट
थप जानकारी
प्रत्येक अवस्थाको पूर्ण व्याख्या — कुन जाँच, कुन कारण, कुन उपचार — अङ्ग्रेजी पृष्ठहरूमा छ।
राम्रो भ्रूण सारे पनि गर्भ नरहँदा कुन जाँच गर्नुपर्छ।
Englishदुई वा बढी गर्भपतनपछि गरिने अनुसन्धान।
Englishवीर्य विश्लेषण, डीएनए खण्डीकरण, टेसा र पेसा।
Englishअण्डाशयको भण्डार कम हुँदा कुन बाटाहरू छन्।
Englishयात्रा, कागजात, समय र कानुनी नियम।
Englishनेपालबाट बेंगलुरु आउने बिरामीका लागि व्यावहारिक जानकारी।
Englishसयभन्दा बढी सामान्य प्रश्नको चिकित्सकीय उत्तर।
Englishठेगाना, बाटो, समय र के ल्याउने।
सम्पर्क
फोन वा ह्वाट्सएप गर्नुहोस् — दुवैका लागि एउटै नम्बर। नेपालबाट आउनुहुने भए पहिले भिडियो परामर्श मागेर रिपोर्ट पठाउनुहोस्।